De herontdekking van de doula

De werkzaamheden van de doula zijn zo oud als de mensheid. Sinds mensenheugenis staan moeders, zussen, tantes en buurvrouwen andere vrouwen bij tijdens de periode van hun zwangerschap en de geboorte van hun kinderen. In tijden dat meerdere generaties onder één dak woonden was dit de gewoonste zaak van de wereld. In de loop der eeuwen veranderde dit. Gewoontes evolueren onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen. Niet langer zijn zwangerschap en geboorte geboorte het exclusieve domein van vrouwen. Aanstaande vaders raakten meer betrokken bij de geboorte van hun kind en ook de medische wereld onderging een transformatie met de komst van mannelijke gynaecologen en artsen die, indien noodzakelijk, medisch konden ingrijpen.

De veranderende systemen maakten dat er rondom de millenniumwisseling opnieuw het fenomeen doula opkwam in de Angelsaksische landen. Het was een antwoord op het in die landen gehanteerde verloskundig systeem, waarbij een vrouw na haar bevalling in het ziekenhuis naar huis ging zonder verdere begeleiding. In Nederland is de geboortezorg anders ingericht, maar toch werd ook hier duidelijk dat er een verandering gaande was in de wensen en behoeftes van de zwangere vrouw. Zij raakt meer geïnformeerd over alles wat te maken heeft met zwangerschap, bevalling en opvoeding, en juist daardoor wordt ze veel onzekerder. Want wat is nu ‘het beste’? De vragen die deze nieuwe onzekerheid met zich meebrengt verlangen vaak tijd en aandacht die reguliere zorgverleners doorgaans niet beschikbaar hebben. De vraag rees: hoe kan worden voorzien in de emotionele behoefte van de zwangere? De doula leek het antwoord. 

Lees meer over de ontwikkeling van het doulaschap in de Verenigde Staten, en het wetenschappelijke onderzoek dat er aan ten grondslag ligt, op de website van DONA International, wereldwijd de eerste koepelorganisatie voor doula’s.   

 

Het ontstaan van de Opleiding tot Doula

Trudie Kamphuis, Thea van Tuyl en Dora Kroon kwamen vanuit hun betrokkenheid bij bevallen en geboortezorg in contact en zochten samen een manier om de doula in Nederland te introduceren. De vraagstukken waar wij ons over bogen:

Wat is de meerwaarde van de doula in het huidige verloskundig systeem?

Aanvullend
De doula biedt complementaire zorg en is geen vervanging voor de verloskundige zorg of de kraamzorg. De primaire focus van de doula ligt op de emotionele en praktische ondersteuning van de vrouw en haar partner. De doula moet het gevoel van 'gehoord worden' en daarmee de tevredenheid over de geboorte-ervaring en begeleiding van de vrouw vergroten. Dit zal ze onder andere door continue ondersteuning doen.

Deze primaire taken van de doula zijn destijds vastgesteld op basis van eigen, kleinschalig onderzoek, en worden inmiddels in diverse onderzoeken bevestigd als van grote invloed op de bevallingservaring van vrouwen.

Wat is de essentie van het werk als doula?

Hoe rust je vrouwen toe die doula willen worden?

De doula moet beschikken over excellente communicatieve vaardigheden en het vermogen als intermediair op te treden, naast basale fysiologische kennis over het geboorteproces en bovendien een warm hart (en zij moet weten hoe zij dit inlevingsvermogen ondersteunend kan inzetten). Dit waren en zijn nog steeds de pijlers waarop het leerprogramma van de Opleiding tot Doula gebaseerd is.

Zeker in de begintijd van de opleiding werd van de studenten een pioneersgeest gevraagd. Het doulaschap was immers nieuw voor alle betrokkenen, en onze eerste lichting doula’s had de eer het beroep binnen te leiden in het Nederlandse werkveld.

 

Zo zien wij de doula graag:
Een stabiele en wijze vrouw, die de aanstaande moeder en haar partner 
ondersteunt tijdens de zwangerschap en de geboorte van hun kind, 
en in staat is dit stel een natuurlijke, en tegelijkertijd, 
buitengewone ervaring te laten beleven.


Op 6 januari 2006 startte het eerste opleidingstraject.